Quandu u l’è ura d’a culaçiun, i se mete enseme e famiglie i parenti
e amighi; e a st’autezza de miledujentuquaranta metri e dopu en
viegiu cuscì longu, i an tüti enra fame da luvi. Ma, su ciü belu da
torà, stesa se l’erba, ecu ch’u ven u sagrestan cun a sacheta. U
dije: «En pocu de limojinra pe’ San Giamatista».
E tüti i ghe dan quarche sodu e i ghe ofre
enscì quarche gotu de vin e quarche canrescelu durçu.
Fenia
12
a culaciun, u se và a pigliò en cafè dau massò da geija e u se ghe
lascia enra limojinra se’ tundu ch’u l’è sa torà. Ma i giuvenri e e
giuvenre i ne fan a sensa de’ cafè, e i van a cercò mereli e sciure
de muntagna.
Pöi a gente a fà a nuenra, ch’a cunsciste en növe
giri enturnu au santuariu, dighendu u Rusariu. I s’agrupa enseme
vinti o trenta persunre, ciascunra cu’ u sei fagotu, cavagnu o
sporta, a ciüca de’ vin e u bastun da pelegrin.
En omu u ne piglia a direçiun pe’ die u Rusariu,
e perché nu avegne sbagliu, u se mete növe scagliete entra staca, e
u ne geca ünra ögni viegiu ch’u passa cu’a sua sciorta davanti â
porta da geija. Ma ste persunre i nu an miga tüte a stessa devuciun
! E pöi a curpa a l’è enscì en pocu d’u vin se chercun u parla e u
barbota dighendu u Rusariu. Fatu stà che, chi dirige, ciü d’en
viegiu u se deve girò enderrè e, pugianduse s’u bastun e issandu a
vuje, u raglia: «Ma preghei, o giastremei ?!»
Enturnu növ’ure, u se sente u son da
campanra ch’a ciama queli de Curte perché i se cumençe a mete en
precesciun. Au son d’a campanra i se gh’azunta i spari de “buete” o
murtareti, e quarche marcia da müjica de Triöra.
A cumpagnia de Curte a l’è lesta, e dopu avé
foitu en giru enturnu a geija, a gh’entrà enseme cu’ u sei preve,
ch’u dije a Messa. Pöi i canta en pocu, i fan en autru giru enturnu
au Santuariu e i s’aluntanra dujentu passi d’â ciazza. A stu puntu,
i ömi i se leva i camiji, e femenre i veli o mandigli gianchi e i
sen parte versu Curte, dunde i fan en pocu de ribota o refeciun
prima de entrò entru paise. E cuscì i fan, dopu. megiura, queli d’Andagna
e pöi queli d’i Murin. E tüti trei i fan, ciascün pe’ contu sei, a
ribota entre castagne avanti d’entrò entru paise.
I ürtimi a meterse en precesciun, i
sun queli de Triöra, ch’i se van a vestie dunde in an lasciau a
statua e i misteri. E st’ürtima precesciun de’ paise de Triöra, ch’u
l’è u patrun d’u Santuariu, belu che stu chì u se tröve ser Cumün
d’i Murin, a riesce ciü sulene perché i se gh’azunta e Cunfraternite
d’u Peralu, e perché fra spari de buete e son de müjica, u se porta
a statua de San Giamatista, e perché a Messa a l’è canta e u gh’è u
descursu, l’uferta e u baiju d’a Reliquia.
Fenia a Messa, u se furma turna a precesciun,
ch’a và fin su pögiu ditu de’ Perdun. Lì, a se ferma; u se dije u
Patenosciu pe’ dumandò perdun a San Giamatista; e pöi u se ripete u
stessu fatu d’a matin, quandu a precesciun da Triöra a l’è carà â
Madona de’ Bon Viegiu.
Ciuè a die: rute e cumpagnie, a statua de San
Giamatista - destacà d’a cascia che a resta a San Zane - i a se
piglia i portatui, ch’i passa davanti a tüti, e, a gambe giù p’a
muntà de munte Vedun, ch’a se ciama “a Muntareta” fra bauzzi e
roche; e pöi fra e castagne de Pögiulongu e de’ Valun de Ceta, en
menu de trei quarti d’ura i a pousa a cauzza d’en grossu arburu de
castagnu, entru Cian de Vunda. E i autri d’a Cumpagnia i ghe curre
derrè.
Partia a precesciun de Triöra, da San
Zane, u se pò die che a festa s’û munte Çepu a sie fenia. I ghe
resta ancò pe’ quarche urèta, queli ch’i vende i durci, vin e licui,
i carabinrei p’u serviçiu d’urdine, e i previ ch’i an cantau a
Messa. E sti chì i resta a mangiò dau massò d’a geija, ch’u mete
torà entru scitu da cujinra. E quarche viegiu i carabinrei i an da
travagliò en puchetu, dopu ch’i sun fenie e funçiun d’a geija e ch’i
sun partie e precesciun, perché u ghe resta d’i ömi ch’i an en pocu
aissau u gumeu, e ch’i se mete’ a giögò â murra. Ma de sti chì nui
nu s’embarazzamu.
A Vunda u cumença a secunda parte d’a
festa, ch’a l’è en pocu diversa d’a prima.
Besögna savè che stu cian, quandu semu d’estau,
u l’è propiu chercheren de belu perché cianrelu, cuvertu d’erba, cun
grossi arburi de castagnu e cun grossi bauzzi pe’ setorse, ch’i sun
lì da tanti seculi.13
E de ciü, en fundu au cian, pressu u valun, u gh’è enra bonra
funtanra d’oigua. Ma sta chi a l’è pocu çerca u dì de San Zane, belu
che u faghe tantu caudu.14
Fin d’a matin d’u vintiquatru, u priue de
San Giamatista e a priuressa de femenre de Triöra, entre stu cian i
stan travagliandu suta due cabane de fögliache de castagnu, pe’
preparò a toura ai cunfrateli e cunsurele. E pressu ae cabane i an
stesu a torà cun i sei scarin de bauzzu pe’ assetorse, e cun e
tuaglie gianche.
E ecu che i purtatu’i cun a statua
d’ê Santu, a sua rundeira e u petitu agnelu i arriva da San Zane. I
grunda de süue e i sun stanchi: u l’è, giüstu che, entantu, u priue
u ghe faghe tastò en gotu de vin.
Pöi i arriva i autri che apenra i sun en vista d’e Cian de Vunda i
raglia: «Viva u priue ! Viva a priuressa !»
Megiudì u l’è sunrau da ciü d’enr’ura,
e besögna andò a torà. Ma a Vunda i sun vegnüi enscì queli che â
matin i nu an pösciüu, o i nu an vösciüu muntò fin s’a cola de munte
Çepu e enseme ai parenti e amighi arrivoi dau Santuariu, i fan d’i
autri petiti bancheti, sut’e castagne; e tra canti e brindisi a San
Giamatista i fan bonra cumpagnia a queli d’e due tore grande. Ma u
gh’è, enra terça torà: quela d’i quatru purtatui ch’i mangia da suli,
davanti â statua, servii cun unra turta entrega e cun en grossu
buciun de vin tütu pe’ eli suli.
A en certu mumentu d’a ribota, ch’a
l’è foita de turta de risu, çevule cénre - se ne piglia sempre
aumancu tre - de frumagiu e de vin, u s’aissa ün d’i capi d’a
cunfraternita d’i ömi, e u dije forte: «Mangiau, amu mangiau; bevüu,
amu bevüu; adessu besögna ringraciò u nosciu patrun San Giamatista.
Alavue i s’aissa tüti; e femenre i ven a
munte, pressu u postu dunde u se tröva San Giamatista u petitu. I se
mete enseme en rundu e drite: i ömi da en lau e e femenre da l’autru,
e u se canta u “Benedictus”,. i ömi i l’encumenca e e femenre i
rèspunde. E se pe’ caju - stavu pe’ die pe’ disgraçia - u gh’è enscì
u preve ch’u l’a funçiunau a San Zane, u deve enscì elu pigliò parte
u stu cantu sulene, pigliau ciü autu ch’u l’è puscibile e ch’u dura
squoiji vinti menüti. E fra en versu e l’autru, u priue u fa girò u
cabarè cun i göti cen de vin.
Finiu u cantu, i se fan avanti e persunre
vegnüe da Tröra e ciascunra a piglia a brazzetu o en parente, o sei
pa’ o u sei ömu e enseme, perché a via a nu l’è tropu bonra, i sen
ven a Triöra ch’a l’è distante ancò trei quarti d’ura a pe. I
portatui i se piglia de növu a statua d’e Santu, i passa davanti a
tüti, e i nu se ferma che d’â geija de San Benardin, dunde i a
lascia, e dunde a resta pe’ çinque dì, ciuè fin a seira de San Peiru,
quandu a ven turna portà a Triöra.
Adessu ven a scena di “fantin” ch’i sun
angereti e bambin de ciucaru, auti cinque o sei centimetri
15
che se custuma acatò dai bancheti che amu vistu a San Zane d’aturnu
u Santuariu.
Dae cae sutanre d’u paise e a San
Benardin u gh’è già d’i figliöi ch’i dumanda cun inscistença ai
parenti e ai perin: «Ti u m’ài portau u fantin ?» E sé gh’en da
cheicun.
I figliöì ciü petiti i crée che a San Zane u ghe ne sie d’i arburi,
e i aspeita enscì eli u sei fantin. E besögna regalò chercheren a
tüti i parenti e amighi.
Ma a festa a nu l’è ancò fenia.
Aturnu set’ure e megia, sonra a campanra grossa, e i cunfrateli de
San Giamatista e de San Dermazziu, dopu che se sun en po’ repousoi
en sua ca’, i se piglia u camiju e i sen cara d’â geija de San
Benardin dunde, â seira avanti, i avia portau a statua grossa de San
Giamatista, quela d’u Maraglian de Zenra. Sa piazza de San Benardin
u se furma a precesciun pe’ reportò sta statua entru sei uratoriu de
Triöra, lasciandu a San Benardin a statua petita. Â precesciun u ghe
piglia sempre parte enscì e femenre e a müjica, che en viegiu a
devava sunrò a marcia scrita propiu p’u Santu, da Giacò d’a Scià
Candida de Triöra. A statua a l’è pesante e i portatui i sun ötu, ma
ghe sun enscì i quatru che tütu que’ dì i nun an foitu autru che
portò a statua d’u Santu petitu. U l’è vera che cheicun de sti
portatui u dindonra e u brecola en pocu; ma u gh’è quelu ch’u i
dirige, ditu regulatue, ch’u pensa a fò portò drita a statua; e moi,
en tanti ani, ançi, ciü de dui seculi, ch’a se porta, u l’e sucessu
enra degiaçia. U Santu u l’à en diu rutu, ma l’è pe’ u foitu ch’a
statua a l’à tucau en ramu de cianta ch’a pendava sa via.
Arriva a precesciun a Triöra, u se
da’ a benrediciun. Pöi a müjica a fa’ en pocu de serviçu en ciazza,
e pöi a gente a va’ a trovò i amighi, mentre i cunfrateli e e
cunsurele i se van a truvò tra eli, ufrenduse cose durçe, turte de
risu, çevule cenre, caresceli e quarche gotu de que’ ciü bon.
Se dirà che de göti entre sta festa u
ghe n’è en po’ tropi, e forsci l’è vera; ma se cheicun u dumanda a
sti bravi örni da Cumpagnia de San Giamatista: «Ma perché, propiu u
dì de San Zane aissei en pocu tropu u gumeu ?» U se sente respunde:
«U nosciu Santu u l’è cuntentu che l’unurainu cuscì; enscì elu u
porta a ciüca de vin apesa au lau.
Sta festa a l’à sempre en pocu de cua
u dì de l’utava, ch’a se fa sempre u dì de San Peiru, cume amu già
ditu. Â matin de stu dì u preve cu’u massò i van de növu a San Zane
p’a Messa, ma ghe va derrè poca gente. A seira u gh’è turna a
precesciun, ch’a parte da Triöra pe’ portò a statua de San
Giamatista u petitu d’a geija de San Benardin inte l’uratoriu; dunde,
dopu a benrediciun, i portatatui i distribuisce â gente, ch’a fa’
squoiji a pugni pe’ averli, i rameti de antiscu, i lirii e sciure de
camomila ch’i furmava a rundeira. Sti rameti e ste sciure, benrejie
dau Santu, i ven cunservò fin a l’anu dopu â testa de’ leitu; e a
camomila i a duvera in casu de marotia.
Dopu ch’a l’è fenia a distribuçiun de
l’antiscu, queli ch’i an quarche càrrega entra Cumpagnia, e i
cantavui e i purtatui, i s’agrupa ancò en viegiu, en ca’ de’ priue,
pe’ beverse enseme l’ürtimu gòtu. U gh’è enscì a müjica ch’a sonra
d’ê marce alegre. Pöi tüti i s’aissa driti e i canta en ton sulene
u, “Laudate Dominum. Omnes gentes”. E cu’u “Gloria Patri” cun que’
che segue, sta festa, che l’è a festa d’a vera alegria perché foita
alegramente, e cun fede e devuçiun, a l’è fenia.
E chi nu a cunusce sta festa ? U l’è ciü de quatru seculi ch’a se fà,
dau mile cinquecentuvintisete, e a nu scangia moi.
A noscia, che pe’ nui a l’è a ciü bela d’u mundu,
a nu l’è cume e autre ch’i se fan entr’en postù sulu, cume pe’ esempiu A
Barca de Baiardu. A noscia â famu en trei posti: a Triöra, au munte Çepu
e entru Cian de Vunda, là pe’ contr’a Luretu.
Chi a vögliesse ve’ tüta besögneria ch’u fusse a
Triöra fin dau vintitrei de zugnu, ch’u s’aissesse a matin prestu d’u
vintiquatru, u seguisse i pelegrin fin au Santuariu de San Zane ch’u l’è
lögni tre ure a pe’, e pöi ch’u se truvesse entru Cian de Vunda; e de
növu a Triöra â seira stessa e u di de l’utava. E besögna die che fin
d’â vigilia i s’arrecampa tanti triuraschi d’â Rivera o de pe’ ste
Françe, che pöi i se ferma pe’ quarche di.
Mi nu avia mancu set’ani e già andeijava a pe’ a San
Zane cun mei pa’; e òi cuntinuau fin quandu che me sun foitu preve, a
l’età de quatorz’ani. E dopu che ai pigliau a Messa sun sempre andau a
que’ be’ santuariu, au di d’a festa, o u vintinöve d’avustu, p’a
Deculaciun de San Giamatista.
E tanti ani ghe sun stoitu enscì dui viegi. Ançi,
dürante a guerra ne’ milenöveçentusezè e dissete, essendu surdatu, ançi
sergente, e avendu avüa enra breve licença de cinque dì ciü dui de
viegiu, u prevustu, Don Lombardi d’u Tercö, bonrarima, u m’à foitu fò
tüte e funçiun de San Zane, cun tütu che mi avesse i berbiji.
Prima d’a festa gh’è a nuenra ch’a se fà â
seira entre l’Oratoriu de San Giamatista de Triöra, .e che u ghe piglia
parte tütu u paise. Pe’ növe seire u se canta que’ be’ inu: “Ut queant
laxis” ch’u l’è propiu d’a festa de San Giamatista.
U dì d’a vigilia pöi, a gente a l’è tüta in
facende: e femenre a pulie i camiji d’i cunfrateli d’a cumpagnia, a fò
pagnote (spece de pan a due teste cun ciascünra u timbru da
Cunfraternita) : e a cöije turte de risu e çevule cenre - l’è enscì dita
a festa d’e çevule -; e i ömi a preparò ciüche e berlete de vin, de’ bon
frumagiu, a dò sungia ae scarpe cu’e bruchete, e alestie e bardatüre d’e
bestie ch’u dì dopu i deve portò e persunre ciü desandò.1
Intu stessu dì, pagnote çevule e turta i ven
benrejie dau preve; e pöi distribuie ai batüi perché, secundu l’üsança
antiga i deve servie p’a culaçiun e p’u longu viegiu de l’endeman matin.
Inté stu tempu, quatru o çinque sangiamatistin, o scia cunfrateli,
ciascün cun en peirotu ch’u taglie ben, e en tocu de corda, i sen van
entru boscu d’e Caranche, veijin a Muntautu,2
pe fò gavele de antìscu
3
da servie p’a rundeira, o ghirlanda, a San Giamatista u pètitu ch’u
serà portau en precesciun a l’endeman matin. Â seira, quandu u l’è
squoiji nöite, u gh’è a precesciun pe’ portò a statua grossa de San
Giamatista, quela de’ Maraglian de Zenra, da l’uratoriu de Triöra â
geija de San Benardin, a düjentu metri sut’u paise. E besögna ve’ cun
quale abilità i a porta, passandu enscì da quarche marriu puntu, pe’
esempiu li sute a Grota de Lourdes, ch’u l’è u ciü periculusu pe’ cage e
arrubatorse.
A sta precesciun i ghe piglia parte numà e
due ciü antighe Cunfraternite di ömi, quela de San Giamatista e quela de
San Dermazziu,4
ciü a Cunfraternita d’e femenre.5
E quandu a sciorte de’
paise l’è già nöite, e u se ve lögni lögni, sâ cola ch’a stà davanti au
Santuariu de Çepu, en grossu osu,6
o farò. Chi l’à açesu i sun queli de Triöra ch’i sun’andoiti fin d’â
vigilia a San Zane pe’ preparò a geija, e queli d’i autri paisi ch’i ghe
van a dormie fin d’a seira avanti.
I föghi i s’açende enscì entru paise, ma dopu a
precesciun, e speciarmente davanti ae geijete d’i carrugi, geijete pe’ a
ciü grossa parte i sun dedicò a San Giamatista, e che pe’ l’ucajun i sun
stoite guernie de fögliache de castagna e de ruve, o cun rami de scöra,
cianta ch’a cresce entri löghi gerbi cume fra roche e valun, e, ch’a
sciurisce dopu a metà de zügnu (a fà de ciüti fin fin, ê föglie i
ousdura en pocu cume quele de eucalitu). Sta cianta, fin squoiji
quarant’ani fà a l’era quela ch’a serviva escrüsivamente pe’ ornò ste
geijete ch’i sun p’i carrugi d’u paise.
A çende ch’a l’arresta di osi, a gente i a
cöglie pe’ devuçiun; ançi, a l’è cunsciderà cume en regordu d’a çende de
San Giamatista. E quandu u se fa l’osu, u se çerne sempre e gavele seche
de legna tria, cume u seria quela de brügu o de ginrestra o de magliöi
sechi, percnè, sta chi, quandu a l’è brüjà, a lascia de furme de çende
ch’i paglia cavegli; e i sun diti i “cavegli de San Giamatista”. Sta
çende pöi i a spantéga entri orti, perché a l’è cume benrejia.
E semu â matin d’u vintiquatru. A tre ure,
quandu a nu fa ancò dì, ecu che sonra a campanra grossa. Tüti i s’aissa
da leitu, e, dopu megiura, a precesciun d’i ömi cu’u camiju giancu, e de
femenre cu’u mandigliu giancu e stirau sâ testa, e ciascunra Cumpagnia
cun i sei misteri (crucifissu, stendardu e i bastun de’ cumandu) a cara
già pe’ e vie de Triöra cun a statua de San Giamatista u pètitu; e dopu
en quartu d’ura a l’è da geija d’a Madona d’e Bon Viegiu, entra
campagna, sute e prime ca’ d’u paise, vegnendu da ‘nu Peralu.
Apenra semu arrivoi entru stu puntu, u sen
vé propiu ünra bela. U preve ch’u acumpagna e Cunfraternite,
prima de returnò a Triöra
7
u reçita u Patenosciu â Madona che a faghe fò en bon viegiu ai
pelegrin. E mentre tüti i respunde, i batüi i se leva i camiji, e
femenre u mandigliu giancu; i smorça e candere, i liga i stendardi
aturnu a l’asta ; e i quatru purtatui d’a statua entr’en mumentu i l’an
già destacà d’a cascia;8
e i se mete u camiju dugiau sâ spala.
Ün u se piglia a statueta sê spale, en
autru u piglia a rundeira de antiscu, en terçu l’agneletu de legnu de’
Santu, e via de cursa, passandu davanti a tüti, giü pe’ a via de’ Tuvu,
ch’a l’è enra via ciü da crave che da cristian. E tüti i autri ch’i eran
en precesciun, i ghe curre derrè. Ma quandu tüti sti pelegrin i sun au
fundu d’a carà, propiu entra gioira, i s’acorge che i quatru purtatui i
sun già ciü avanti d’en chilometru e che i s’arrampinra già pe’ e
castagne de Sturninra; Perché besögna savè che u Santu u deve esse u
primu a arrivò sû culetu de Munte Çepu. E quandu i arriva i pelegrin au
Santuariu, dopu squoiji tre ure de camin, i trova a statua già arrangià
s’en’autra cascia,9
cun a sua rundeira de antiscu, quatru candere açese e a casceta de
limojinre lì da pressu.
A statua a l’è a distança de çentu passi
d’a geija, pousà s’enra ginra,10
e tüti queli ch’i arriva i se ferma, i dije en Patenosciu e i ghe
baija u pé. E queli propiu d’a precesciun de Triöra, quandu i arriva i
ghe lascia pressu i misteri distesi pe’ terra; mentre queli d’ê
Cunfraternite d’i Murin, d’Andagna e de Curte i se porta tütu entra
geija.
Chi và a San Zane, u cumença a vé u
Santuariu quandu u l’arriva se’ pögiu che gh’è davanti. E entre stu
postu, ch’i ghe dije de’ Perdun perché, chi, u se dumanda perdun au
santu quandu u se riparte dau Santuariu e u s’è bevüu- quarche gotu de
vin, entre stu postu u gh’è en largu spaçiu, e i ciü devoti i s’enzenrunglia
e i reçita en Patenosciu.
A prupojitu de Perdun, giüstu p’a storia, u
và azuntu che adessu, e due da squoji vint’ani a sta parte, u ghe n’è
dui de Perdun: quelu d’a strada növa dunde i passa enscì i carri e e
carrozze; e quelu vegliu, d’a via ciü cürta dunde adessu u passa numa
poca gente, perché a via a l’è marria, dopu ch’u se gh’è foitu enra
grossa scùnscia. Ma a precesciun, quandu a riparte da San Zane, a passa
sempre da stu secundu postu.
E stu chi u l’è enscì en pocu famusu
pe’ enra petita fuje d’oigua ch’a l’è ciamà funtanra de’ Perdun, ma che
se, dije enscì - cun rispetu parlandu - d’i pevugli, perché e femenre
ch’i van au santuariu, entre stu postu i se ferma, o megliu, i se
fermava, cherche menütu, e i fan en pocu de puliçia, e i s’ascciara i
cavegli.
Ripiglia a strada, dopu deije menüti semu
se’ prau davanti a geija. Ma, pe’ quantu u prau u sie grandu, a u vimu
tütu cen de gente ch’a l’è vegnüa da tüti i paisi de due valò de
l’Argentina e de Nervia. U ghe n’è d’i Murin, d’Andagna, de Curte, de’
Peralu, d’Agagiu suran e sutan, de San Faustin, de Gavanu, de Groi, de
Muntautu, de Carpoije, de Baraücu, de’ Castelò, de Tagia e de Sanremu. U
ghe ne ven enscì de Çerianra ; ma sti chi, enseme a queli de Baraücu, â
seira d’a vigilia d’a festa i dorme entra geija de San Faustin, e de bon
matin i sen andia versu munte Cepu, arrivendughe dopu tre ure de camin.
De l’autra valà de Nervia, i
ven da Pigna, dau Casté, dau Büje, da Perinraudu, da Baiardu, da Rucheta,
da l’Isura e da Avrigò. D’u cumün de Triöra i ghe sun speciarmente queli
de Ceta, de Luretu, de Bregala e cheicün de Crepu, de’ Drundu e de
Gerbonte.
Queli de Reaudu e de Verdegia i sun en pocu
tropu lögni pe’ vegnie a sta festa. En viegiu, quandu i era a Triöra, u
se gh’è vistu enscì quarche erpin,11
e durante a guerra (1915-18) u se gh’è vistu tanta gente ch’a l’era
vegnüa a pe scauzzi pe’ devuciun o pe’ vutu foitu.
Parte de tüta sta gente ch’amu ditu,
a se ve amüglià davanti â geija, ma speciarmente davanti a quarche
duzenra de tore e banchi e torin, ch’i sun cen de roba da beve e da
mangiò. E queli ch’i vende, i fan bon afari entre stu dì.
Ma, chi arriva au Santuariu, a
prima vijita u a fà sempre en geija, dunde i ciü devoti i se cunfessà e
i fan a Cumeniun, e tüti i sente a Messa.
Pöi i fan vijita ai torin pe’
levorse a se, e i van a çercorse en bon postu sut’e ciante de fo e de
pin o entr’en custu de niçore o de carpinre, pe’ fò culaciun. Tüti i s’an
portau cavagni e cavagneti, sporte, breculin, sacapan e mandigliò cenre
de bonra roba e, de ciü, pacheti de durçi e butiglie de vin e de licui.
Ma nu creèive che tüti i vaghe
a San Zane numa pe’ devuçiun. I ghe van enscì queli ch’i aprufita de sta
festa pe’ forse enra bela gita. E i nu an tüti i torti, perché a vista
ch’a se gode da sta muntagna a l’è enra cosa da nu cré. U se vé tüti i
munti d’a Vale Argentinra, ch’i van dau Faudu â cola d’â Munega e en
Sciacarè; e tüte e muntagne ch’i ne separa la França, ciuè d’â cola de
Sansun e de Marta, ai munti de Priaveglia e de’ Touragiu. E muntendu en
pocu ciü en sciü da geija, u se ve u Munte Çepu (perché dunde semu a nu
l’è che u pe d’u munte) e a marinra fin a Munegu, e ciü en là fin a San
Rafaè. Ma nui nu semu erpinristi ma pelegrin, e nu s’ocupamu d’ê belìgue
d’a natura. Çertu però, che s’a fusse permessu de pigliò futugrafie, ne
pösceiemu fò de bele; ma chì u l’è pruibiu, perché semu en zona de
cunfin.
